بارانهای آلوده تهدید میکروپلاستیکها برای طبیعت و سلامت انسان
این مقاله به بررسی آلودگی میکروپلاستیکها در طبیعت و بدن انسان میپردازد. تمرکز اصلی روی ورود این ذرات به جنگلها از طریق باران و هوا، و تأثیر آنها بر سلامت استخوانهاست که میتواند باعث پیری زودرس و شکستگی شود. گزارشها نشان میدهند سالانه میلیونها تن پلاستیک تولید میشود و انسانها هزاران ذره را وارد بدن خود میکنند، که این مسئله یک بحران جهانی زیستمحیطی و بهداشتی ایجاد کرده است.
در دنیای امروز آلودگی پلاستیکی نه تنها اقیانوسها و رودخانهها را تهدید میکند، بلکه به جنگلها و حتی بدن انسان نفوذ کرده است. ذرات ریز پلاستیکی، معروف به میکروپلاستیکها، از طریق هوا، باران و غذا وارد اکوسیستمها میشوند و میتوانند باعث آسیبهای جدی به طبیعت و سلامت بشر شوند. این مسئله دیگر تنها یک مشکل زیستمحیطی نیست، بلکه یک بحران جهانی سلامت را رقم زده است.
بر اساس گزارشهای سازمان ملل در سال ۲۰۲۳، هر سال بیش از ۴۰۰ میلیون تن پلاستیک تولید میشود که نیمی از آن برای مصرف یکبار طراحی شده و کمتر از ۱۰ درصد بازیافت میگردد. حدود ۱۱ میلیون تن از این پلاستیکها سالانه به آبهای جهان راه پیدا میکنند، معادل وزن هزاران برج ایفل. انسانها نیز سالانه بیش از ۵۰ هزار ذره پلاستیکی را از طریق خوردن و نوشیدن وارد بدن خود میکنند، و اگر استنشاق را هم اضافه کنیم، این عدد بسیار بالاتر میرود.
نفوذ پلاستیک به جنگلها: بارش نامرئی آلودگی
یک مطالعه جدید از دانشگاه فنی دارمشتات آلمان نشان میدهد که جنگلها هم مانند سایر محیطها، انباری برای میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکها شدهاند. این ذرات ریز (با قطر کمتر از ۵ میلیمتر) عمدتاً از طریق هوا وارد جنگل میشوند و در خاک انباشته میگردند. فرآیند ورود آنها جالب است: ابتدا روی برگهای درختان مینشینند (که به آن “اثر شانهزنی” میگویند)، سپس با باران یا ریزش برگها در پاییز به خاک منتقل میشوند. تجزیه برگها و فعالیت میکروارگانیسمها باعث میشود این ذرات نه تنها در سطح خاک بمانند، بلکه به عمق آن نفوذ کنند.
پژوهشگران نمونههایی از چهار جنگل در شرق دارمشتات جمعآوری کردند و با روشهای پیشرفته مانند طیفسنجی، غلظت و ترکیب شیمیایی این ذرات را بررسی کردند. آنها حتی مدلی برای تخمین ورود پلاستیک از جو از دهه ۱۹۵۰ تاکنون ساختند. نتایج حاکی از آن است که اصلیترین منبع ورود، رسوب جوی و ریزش برگهاست، نه کودهای کشاورزی یا منابع مستقیم دیگر. این یافتهها جنگلها را به عنوان شاخصی برای سنجش آلودگی هوایی تبدیل کردهاند. دکتر کالین جی. وبر، نویسنده اصلی، هشدار میدهد که این آلودگی میتواند تهدید جدیدی برای جنگلها باشد، به ویژه در کنار تغییرات آب و هوایی، و حتی کیفیت هوای تنفسی انسان را تحت تأثیر قرار دهد.
تأثیر بر سلامت انسان: از استخوانها تا پیری زودرس
میکروپلاستیکها از منابع روزمره مانند لباسها، مبلمان و پردهها جدا میشوند و از طریق هوا، آب و غذا وارد بدن میگردند. دانشمندان این ذرات را در خون، مغز، جفت، شیر مادر و حتی استخوانها یافتهاند. یک بررسی جامع در مجله بینالمللی پوکی استخوان، بر اساس ۶۲ مطالعه، نشان میدهد که این ذرات به سلامت استخوان آسیب میزنند. آنها عملکرد سلولهای بنیادی مغز استخوان را مختل میکنند، تشکیل سلولهای تخریبکننده استخوان (استئوکلاستها) را افزایش میدهند، و باعث پیری زودرس سلولها، التهاب و تغییر تمایز سلولی میشوند.
آزمایشها روی حیوانات تأیید کرده که این ذرات ساختار استخوان را ضعیف کرده و ممکن است به شکستگیهای غیرطبیعی منجر شود. نفوذ به مغز استخوان میتواند متابولیسم را مختل کند و ریسک بیماریهای استخوانی را بالا ببرد. این مسئله نشاندهنده عمق بحران است: ما نه تنها طبیعت را آلوده کردهایم، بلکه خودمان را هم در معرض خطر قرار دادهایم.
این مقاله بر اساس گزارشهای سازمان ملل، سایتهای SciTechDaily و ScienceDaily تهیه شده است. برای مقابله با این بحران، نیاز به کاهش تولید پلاستیک، افزایش بازیافت و تحقیقات بیشتر داریم تا آیندهای پاکتر بسازیم.
